21. Hukuk Dairesi

Davacılar murisinin, iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle, davalılardan İ.Gıda  Top.Tüc. Derneği, G.Ü., M.B., B.K.ve A.K.K.aleyhine açılan davanın reddine, 46.868.08 TL maddi ve manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte diğer davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde temyizen incelenmesi davacı ile davalılardan E. C.Tic. Ltd.Şti. dahili davalı vekillerince istenilmesi ve davalılardan E.C.Tic.Ltd.Şti. ile dahili davalı vekillerince de duruşma talep edilmesi üzerine, dosya incelenerek, işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 03.03.2009 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalılar ile dahili davalılar adına kimse gelmedi. Karşı taraf vekili S.D.geldi. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan Avukatın sözlü açıklaması dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek aynı gün Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
Dava 10.03.2000 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir.
Mahkemece bir kısım davalılara yönelik davanın kusurlarının bulunmadığından bahisle reddine, davacıların maddi tazminat istemlerin kısmen kabulü ile hüküm altına alınan maddi ve manevi tazminatların davalılar SS İ.Gıda Toptancıları İmalat Sanayi ve Depocuları Toplu İşyeri Yapı Kooperatifi ile E.C. Tic. Ltd.Şti’den tahsiline karar verilmiş ve bu karar süresinde davacılar ile aleyhine hüküm kurulan davalılar SS İ. Gıda Toptancıları İmalat Sanayi ve Depocuları Toplu İşyeri Yapı Kooperatifi ile E.C.Tic. Ltd.Şti avukatların tarafından  temyiz edilmiştir.
İnsan yaşamının kutsallığı çevresinde işveren, işyerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu İş Kanununun 77.maddesinin açık buyruğudur.
Davacılar murisi olan Ö.A.’in Davalı E.C. Tic. Ltd.Şti’ne ait su dağıtım işyerinde dağıtım elemanı olarak çalıştığı, 10.03.2000 tarihinde saat 13.00'te önceden teslim ettiği su bedeline almak üzere işverence Mega Center isimli alışveriş merkezinde, bulunan Şemad Derneğine gönderildiği, asansör bozuk olduğu için asansör kabini katta bulunmadığı halde asansör kapısının açılması sonucu  kabininin katta olup olmadığını kontrol etmeden adımını içeri atarak 4.kattan asansör boşluğuna ve alt katlarda bulunan kabinin üzerine düşerek öldüğü, saat 15.00 sıralarında işverene ölüm  haberinin bildirildiği,   asansör kapısında uyarıcı levha bulunmadığı dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.
İşyerinde meydana gelen iş kazaları nedeniyle işverenin hukuki sorumluluğunun niteliği Yargıtay'ın önceki kararlarında da benimsediği görüşe göre, kusura dayanmaktadır. İsviçre ve Türk Hukuk Sisteminde özel bir düzenleme söz konusu olmadıkça asıl olan kusur sorumluluğudur. İşverenin kusurlu eylemi ile  zarar arasında uygun bir illiyet bağı yoksa, işverenin sorumluluğundan söz edilemez.
Kusur sorumluluğunda  3 halde illiyet bağı kesilebilir. Bunlar, mücbir neden, zarar görenin  ve 3. kişinin ağır kusurudur. Öğretide illiyet bağını kesen nedenlerin bütün sorumluluk halleri için geçerli olduğu vurgulanmaktadır. Kusurlu olmadığı halde işvereni, meydana gelen zarardan sorumlu tutmak adalet ve hakkaniyet duygularını incitir.  Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.3.1987 tarih ve 1986/9 – 722 Esas, 203 karar sayılı kararı da aynı doğrultudadır.
İlliyet bağı sorumluluğun temel öğesidir.Zararla eylem arasında illiyet bağının mevcut olması,zararın eylemin bir neticesi olarak ortaya çıkması,yani eylem olmadan zararın meydana gelmiyeceğinin kesin olarak bilinmesidir.Hiçbir hukuk düzeni mantık yasalarına göre mevcut olmayan  illiyeti yaratamaz.Mantık bakımından bu illete sonsuz zincir halinde neticeler bağlanabilir.Hukuki netice olarak zararın tazmin sorumluluğunun kabulü için,bir sebebe  illi olarak bağlanan neticeler silsilesinin içinde hangi kesimin gerekli ve yeter olacağını belirlemek yine hukuk düzeninin görevidir.(Tandoğan,Mesuliyet,s.74)
Türk Borçlar Kanunu Tasarısının 58.maddesinde uygun nedensellik bağı"Yaşam deneyimlerine ve olayın akışına göre,bir zarar belli bir fiilin beklenen uygun sonucu ise,zarar ile fiil arasında nedensellik bağı vardır"şeklinde tanımlanmıştır. Sorumluya yüklenen davranış veya olayın zararlı,sonucun zorunlu şartı olması gerekir.
Hükme dayanak alınan 05.12.2005 tarihli bilirkişi raporunda; olay tarihinde bina maliki olarak tapuda kayıtlı bulunan davalı kooperatifin %70, davacılar murisinin su bedelini tahsile gittiği işyeri kiracısının %10, işveren E.C. Tic. Ltd.Şti’nin %10 ,işçinin ise %10 oranında kusurlu olduğu belirtilmiştir. İş sağlığı  ve  Güvenliği  Yönetmeliği işverenin işyerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak  için alınması gereken sağlık ve güvenlik  tedbirleri  ile  işyerinde bulundurması  gereken  araç ve gereçleri  belirlemiştir. Hükme dayanak alınan bilirkişi raporunda; bilirkişiler, İş Kanununun 77.maddesinin öngördüğü koşulları göz önünde tutarak ve özellikle işyerinin niteliğine göre, işyerinde uygulanması gereken İş Sağlığı ve  Güvenliği Yönetmeliğinin ilgili maddelerini incelemek suretiyle, işverenin, işyerinde alması gerekli önlemlerin neler olduğu, hangi önlemleri aldığı, hangi önlemleri almadığı, alınan önlemlere işçinin uyup uymadığı gibi hususlar ayrıntılı bir biçimde incelemek suretiyle kusurun aidiyeti ve oranı hiç bir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek biçimde saptamadıkları, işverenin İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün 2. Ve 4. maddesine  aykırı davranması  nedeniyle işverene kusur  izafe etmiş iseler de Tüzüğün  2. ve 4. maddesindeki düzenlemelerin işverence işyerinde alınacak tedbirler ve  bulundurulması gereken araç ve gereçlerle ilgili olduğunun gözetilmediği görülmektedir. Somut olayda kazanın gündüz saat 13.00-15.00 sıralarında işyeri dışında meydana geldiği,su satışı yapan işverenin su dağıtımı yapan elemanını para tahsiline göndermeden önce gideceği  her binanın durumunu, ,asansörünü kontrol etmesinin  beklenemeyeceği, kaldıki kontrol edilse dahi bu tür tesisatların  kontrol anından hemen sonra arızaya geçmesi  de büyük bir olasılık dahilinde olduğundan kazanın meydana gelmemesi için işverenin İş Kanunun 77.Maddesi ile İş Sağlığı ve  Güvenliği Yönetmeliği hükümleri gereğince alması gerekli bir önlem söz konusu değildir. Diğer bir deyişle işverenin kusursuz olduğu açıktır. Bu duruma göre de, işverene kusur izafe eden raporun İş Kanununun 77.maddesinin öngördüğü koşulları içerdiği giderek hükme dayanak alınacak nitelikte olduğu söylenemez. Olayın üçüncü kişiler ile kazalının müşterek kusurlu eylemleri sonucu meydana geldiğinin ve illiyet bağının kesildiğinin  anlaşılmasına göre işverenin kusursuz sorumluluğunun da söz konusu olmadığı ortadadır. Hal böyle olunca davalı işveren E.C.Tic. Ltd.Şti’ne yönelik davanın reddi gerekirken yazılı şekilde tazminattan sorumlu tutulması usul ve yasaya aykırı olmuştur.
Öte yandan iş mahkemelerinin görevi 5521 sayılı Yasanın 1.maddesi ile düzenlenmiştir. Anılan maddede; işçiyle işveren veya işveren vekili arasında iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıkların İş Mahkemelerinde çözümleneceği hükmü öngörülmüştür. Madde de belirtildiği üzere, İş Mahkemesinin görevli olabilmesi için uyuşmazlığın taraflarının işçi ve işveren veya işveren vekili olması, uyuşmazlığın iş sözleşmesinden veya İş kanunundan kaynaklanması koşuldur.
Mahkemelerin görevi kamu düzeni ile ilgili olup kıyas veya yorum yolu ile genişletilemez yahut değiştirilemez.
Somut olayda, davacılar ile E.C. Tic. Ltd.Şti dışındaki davalılar arasındaki davanın yasal dayanağı Borçlar Kanunu'nun 41 ve devamı maddelerinden kaynaklanan tazminat davası olup sigortalı ile bu davalılar arasında hizmet sözleşmesi bulunmamaktadır.
Mahkemece yapılacak iş; davalı E.C. Tic. Ltd.Şti’nin kusura ya da kusursuz sorumluluğa dayalı bir sorumluluğunun bulunmadığından anılan davalıya yönelik davanın reddine karar verilmek, E. C.Tic. Ltd.Şti dışındaki davalılar bakımından 5521 sayılı Yasanın 1.maddenin öngördüğü koşulların bulunup bulunmadığı değerlendirilmek ve sonuca göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın ve özellikle, işverene kusur veren, inandırıcı güç ve nitelikte olmayan. 77.maddenin öngördüğü koşulları içermeyen kusur raporunun hükme dayanak almak suretiyle, kamu düzenine ilişkin olan görev konusu gözardı edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde davalı işveren E.C.Tic. Ltd.Şti’nin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, bozmanın niteliğine göre davacılar ile davalılar SS İ.Gıda Toptancıları İmalat Sanayi ve Depocuları Toplu İşyeri Yapı Kooperatifi ile E.C. Tic. Ltd.Şti’nin sair temyiz itirazlarının  incelenmesine yer olmadığına, temyiz başvuru harcı ile temyiz harcının istek halinde davalılardan E.C. Tic.Ltd.Şti.'ne iadesine, 03.03.2009 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
Davacılar, murislerinin 10.03.2000 tarihinde geçirdiği iş kazası sonucu ölümü nedeniyle maddi ve manevi tazminatı, davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsilini istemişlerdir.
Mahkemece alınan her iki kusur raporunda; diğer davalılar yanında ölenin işvereni olan E.C. Ltd.Şti.'ne  de % l0 oranında kusur verilerek,  hesaplanan maddi ve manevi tazminattan diğer kusurlu davalılar ile birlikte müşterek müteselsilen sorumluluğuna karar verilmiştir.
Dosya içinde mevcut, gerek emniyette alınan ifadeler, gerek ceza davasındaki tesbitler ve gerekse bu davadaki  bilgi belgeler ile,  bilirkişi raporlarında, E.C'nun  ölen işçiyi, su dağıtımı için gönderdiği SS İ.Gıda Toptancıları Sanayi ve Depocular Toplu İşyeri Yapı Kooperatifine ait binanın 4.kattaki yer dışında tamamen boş olduğu, henüz ferdileşmeye geçilmediği, asansörün çalışmadığı, dolayısı ile merdivenlerde yeterli aydınlatma da olmadığı açıkca tesbit edilmiştir.
Bu durumda işveren'in işçisini gönderdiği yerin güvenli olup olmadığını öncelikle tesbit edip, gideceği yere göre gerekli tedbir alması iş güvenliği tüzüğü 2.ve 4.maddeler gereğidir.
Nitekim her iki kusur bilirkişisi bu nedenlerle, asıl kusurlu bina sahibinin  yanında, % l0 nisbetinde işverene de kusur vermesi doğrudur. Elbetteki işverenden işçisinin her gittiği binayı kontrol etmesi beklenemez. Ne varki, bu olayın özelliği gereği işveren henüz yerleşime geçilmemiş kullanıma tam olarak açılmamış binaya gönderirken asgari özenide göstermesi gerekirdi.
Yukarıdaki nedenlerle, çoğunluğun  işverene kusur verilemez diye vardığı sonuca katılmıyoruz.
Öte yandan işverenin kusursuz kabulü çoğunluk kararında belirtildiği üzere, davayı görevsizlikten redde götürerek, işçi ailesini  daha da zor duruma düşüreceği açıktır. 03.03.2009