1. Hukuk Dairesi

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/741 E., 2023/2218 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 39. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/221 E., 2021/192 K.


Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından duruşma istekli ve davalı ... ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usuli eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 01.07.2025 Salı günü duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde, temyiz eden davalı ..., temyiz eden davalılar ... vd. vekilleri Avukat ..., Avukat ... ile temyiz edilen davacı ... vekili Avukat ... geldiler, duruşmaya başlandı, gelen vekillerin sözlü açıklamaları dinlendi, duruşmanın bittiği bildirildi. Temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili; ... ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ...-1, ...-1, ...-2, 5Bl-4 nolu bağımsız bölümlerin lojman ve hizmet bürosu olarak kullanılmakta iken 20.09.2018 tarih 1996 nolu Encümen kararı ile davalılara ihale edildiğini, bedelin ödendiğini ve adlarına tescil edildiğini ancak 2531 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca yasaklamanın kapsamına görevlinin eşi, kan ve sıhri hısımlarının da girdiğini, aynı düzenlemenin Devlet İhale Kanunu 6/2, Belediye Kanunu 28. ve İhale Şartnamesinin 6. maddesinde de yer aldığını, dava dışı ... 'in 10.10.2017 tarih ve 1074 sayılı işlemi ile ihale konusu taşınmazların satış sürecini başlattığını, buna rağmen anılan hükümler gereği söz konusu ihaleye girme yasağı olan ... 'in Kanun'un emredici nitelikteki men sürelerini aşmak maksadıyla kanuna karşı hile teşkil edecek eylemi ile doğrudan giremediği ihaleye ..., ... ve ... iş ortaklığı ile dolaylı olarak katıldığını ileri sürerek bağımsız bölümlerin satışına ilişkin 20.09.2018 tarihli ihalenin geçersiz olduğunun tespiti ve tapu kayıtlarının iptali ile adına tesciline karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP
Davalı ...; idari işlem iptal edilmeden dava açılmayacağını, ihale tarihinde ita amirinin ... olduğunu, ... ’in ise ihale tarihinden neredeyse bir sene önce görevinden ayrılmış olduğunu, bahsi geçen yasakların kamu düzeniyle de ilgili bulunduğundan kıyas ya da yorum yolu ile genişletilmesi veya değiştirilmesinin mümkün olmadığını, istisnai hükümlerin dar olarak yorumlanması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalılar ... ve ... vekili; taşınmaz satış işleminin yasak olan faaliyetlerden olmadığını, ihalenin onaylanması ile bedelin ödendiğini, tüm işlemlerin mevzuata uygun olduğunu, ihaleden uzun zaman geçtikten sonra dava açıldığını, kanunun hükme bağladığı 15 günlük onay/iptal süresinin 05.10.2018 tarihinde sona erdiğini ve ihalenin kesinleştiğini, ihalenin yapıldığı tarihte görev, sıra ve hizmet tahsisli ve kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulan kamu konutlarında oturanlara, oturduğu lojmanı öncelikle satın alabilmesi hakkı tanındığını belirtip davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı ... yetkili organları tarafından alınan kararlar dahilinde satışa çıkarılan ve toplam muhammen bedeli ... TL olarak tespit edilen 4 adet taşınmazın davalılar iş ortaklığınca 7.900.000,00 TL bedel üzerinden satın alınmış olmasının yasa hükümleri ile belirlenen yasaklar dahilinde olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; Belediye Meclisince ihale kararı alınmasının ihale sürecinden ayrılması mümkün olmayan bir ihale hazırlığı aşaması olduğu, ihale kararının ise ... 'in "Olur"u ile ve onun ita amirliği döneminde alındığı, ihalenin hazırlık işlemlerine başlandığı sırada ita amiri sıfatı bulunan ... 'in eşinin ve kendisinin veya eşinin ortaklarının da bu ihaleye girmelerinin kanunen mümkün olmadığı ve dava konusu konutun en geç 28.12.2017 tarihinde boşaltılmış olması gerekirken, bu konutun halen ... ve eşi tarafından kullanıldığı bir dönemde, taşınmazların ... - ... - ... İş Ortaklığına ihale edildiğinden 2886 sayılı Kanun'un 6. maddesi gereği ihaleye katılmayacak kişiler tarafından taşınmazın alındığı, tescilin yolsuz olduğu gerekçesiyle 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/(1).b.2. maddesi gereğince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmiştir.



V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; ihalenin halen ayakta olduğunu, alınan kararların hiç biri iptal edilmeden ihalenin geçersiz sayılmayacağını, idari dava açılmadığını, ihaleye katılması yasak olan kişilerden olmadığını, taşınmaz satışının yasaklı işlerden sayılmadığını, ihale tarihinde ... ’in ita amiri konumunda bulunmadığını, ihale hazırlığı aşamasında da yer almadığını, idari yargının görev alanına girildiğini, taşınmazda ihale sırasında oturmanın gerekçe yapılmasının hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

Davalı ... ve ... vekili temyiz dilekçelerinde; talep yazısının Belediye Meclisine havalesinin ihale hazırlık işlemi sayılmayacağını, ihale işleminin onaylanarak kesinleştiğini, bir seneden fazla zaman geçtikten sonra dava açılmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, yolsuz tescil hukuksal nedenine dayalı tapu iptali - tescil istemine ilişkindir.

Dosya içeriğinden; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin 01.08.2000 tarih ve 458 nolu kararı ile “ ... ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ... blok 1, 2, 3 ve ... blok 2, 3 nolu bağımsız bölümlerin lojman olarak kullanılması, ... blok 1 ve 4 nolu bağımsız bölümler ile ... blok 4 nolu bağımsız bölümlerin Başkanlık Danışma Bürosu, ... Yönetim Bürosu ve ... Güvenlik Bürosu olarak değerlendirilmesine" karar verildiği, belirtilen kararda Meclis başkanı olarak dönemin Belediye Başkanı ... ’in yer aldığı,

Ankara Büyükşehir Belediyesi Emlak ve İstimlak Dairesi Başkanlığının 10.10.2017 gün ve 1074 sayılı taşınmaz satışı hakkındaki yazısının Belediye Başkanı ... 'in "Olur"u ile Ankara Büyükşehir Belediye Meclisine havale edildiği ve Büyükşehir Belediye Meclisinin 10.10.2017 gün ve 1925 sayılı kararı ile "..., ..., 2. Etap ... ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerindeki 8 adet ve 29903 ada 13 parsel, 29904 ada 9 parsel sayılı taşınmazda bulunan toplam 107 adet bağımsız bölümün 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre öncelikli olarak peşin toptan, toptan teklif gelmemesi halinde peşin tek tek satışının yapılmasına" karar verildiği, kararı Meclis 1. Başkan vekili olarak ...’in imza ettiği, dava dışı ... 'in 28.10.2017 tarihinde Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı görevinden istifa ettiği, davalılar arasında .... Noterliğinin 19.09.2018 tarih ve ... yevmiye numarası ile dava konusu ihaleye birlikte katılmak için Ortak Girişim Beyannamesi hazırlandığı, 20.09.2018 tarihinde yapılan ihalede dava konusu taşınmazların ..., ..., ... İş Ortaklığını temsilen kendi adına asaleten diğer ortaklar adına vekaleten ...’in katılımı ile 7.900.000 TL bedelle ihale edildiği, Ankara Büyükşehir Belediye Encümeni 20.09.2018 tarih 1996 nolu kararı ve 25.09.2018 tarihli Belediye Başkanı ... imzası ile ihaleye olur verildiği, dava konusu ... blok 1 nolu bağımsız bölümün davalı ..., ... blok 2 ve ... blok 4 nolu bağımsız bölümlerin davalı ..., ... blok 1 nolu bağımsız bölümün ise davalı ... adına 12.10.2018 tarihinde tescil edildiği anlaşılmaktadır.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 6. maddesinde; "Aşağıdaki şahıslar doğrudan veya dolaylı olarak ihalelere katılamazlar:

1. İhaleyi yapan idarenin;
a) İta amirleri,

b) İhale işlemlerini hazırlamak, yürütmek, sonuçlandırmak ve denetlemekle görevli olanlar,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şahısların eşleri ve ikinci dereceye kadar (ikinci derece dahil) kan ve sıhri hısımları,

d) (Değişik : 2/3/1984 - 2990/2 md.) (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şahısların ortakları (bu şahısların yönetim kurullarında görevli olmadıkları anonim ortaklıklar hariç),

2. Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar."

2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanun’un 2/1 maddesinde; “Birinci madde kapsamına giren yerlerdeki görevlerinden hangi sebeple olursa olsun ayrılanlar, ayrıldıkları tarihten önceki iki yıl içinde hizmetinde bulundukları daire, idare, kurum ve kuruluşlara karşı ayrıldıkları tarihten başlayarak üç yıl süreyle, o daire, idare, kurum ve kuruluştaki görev ve faaliyet alanlarıyla ilgili konularda doğrudan doğruya veya dolaylı olarak görev ve iş alamazlar, taahhüde giremezler, komisyonculuk ve temsilcilik yapamazlar.”

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 28. maddesinde “Belediye başkanı görevi süresince ve görevinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle, meclis üyeleri ise görevleri süresince ve görevlerinin sona ermesinden itibaren bir yıl süreyle, belediye ve bağlı kuruluşlarına karşı doğrudan doğruya veya dolaylı olarak taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamaz.”

Dava konusu ihale şartnamesinin 6. maddesinde “2886 sayılı Kanun’un 6. maddesinde yazılı kimseler gerek doğrudan doğruya ve gerekse bilvasıta artırmaya giremezler. Bu yasağı saymayarak girenler, artırmaya girmiş ve üzerine ihale kalmış olsa bile ihale bozularak geçici teminat irat kaydedilir ve ikinci defa yapılacak ihale neticesinde hasıl olacak fiyat farkı kendisinde hükmen tahsil edilir” düzenlemeleri yer almaktadır.

Hemen belirtilmelidir ki; talebin ihale sürecine ilişkin alınan idari kararların yolsuzluğuna değil taşınmazların 2886 sayılı Kanun’un 6. maddesi ve bahsi geçen kanunlardaki düzenlenmelere aykırı olarak ihale edildiği ve satın alan davalıların bu kapsamda ihaleye katılamayacak kişilerden olduğu iddiasına dayandığı, dolayısı ile açıkça yasaya aykırı işlem sonucu oluşturulan kayda dayanan iddianın yolsuz tescil niteliği taşıdığı açıktır.

Kuşkusuz, yasaklanan kişi ya da kişiler tarafından veya onlar adına dolaylı olarak ihaleye girildiği saptandığı takdirde de yukarıda açıklanan buyurucu yasa hükümlerinin uygulama yeri bulabileceği, Yasaya açıkça aykırılık oluşturan sicilin dayanağı idari işlem şeklen ayakta olsa bile bu tasarrufa hukuki netice bağlanamayacağı, bir başka anlatımla bu işleme dayalı tescilin yolsuz tescil olma niteliğini değiştirmeyeceği de tartışmasızdır.


O halde, ... adına kayıtlı bir kısım taşınmazların satış kararı verilmesine ilişkin talep süresinde ve satış kararı verildiği tarih itibariyle halen görevde olduğu tespit edilen dönemin Büyükşehir Belediye Başkanı ... ’in, yasaklılığı ve yükümlülükleri görev süresinin sona ermesi halinde dahi belli bir süre devam ettiği de gözetildiğinde dava konusu taşınmazların eşi ve avukatları oldukları belirtilen diğer davalıların oluşturdukları iş ortaklığına ihale edilerek adlarına tescil edilmesinin yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca hukuki dayanaktan yoksun olduğu açık olup dava konusu ... blok 1, ... blok 1, ... blok 2 ve ... blok 4 nolu bağımsız bölümler yönünden davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik yoktur.

Öte yandan; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 125. maddesinde, (1) “Davanın açılmasından sonra, davalı taraf, dava konusunu üçüncü bir kişiye devrederse, davacı aşağıdaki yetkilerden birini kullanabilir: a) İsterse, devreden tarafla olan davasından vazgeçerek, dava konusunu devralmış olan kişiye karşı davaya devam eder. Bu takdirde dava davacı lehine sonuçlanırsa, dava konusunu devreden ve devralan yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olur. b) İsterse, davasını devreden taraf hakkında tazminat davasına dönüştürür.(2) Davanın açılmasından sonra, dava konusu davacı tarafından devredilecek olursa, devralmış olan kişi, görülmekte olan davada davacı yerine geçer ve dava kaldığı yerden itibaren devam eder. (Ek cümle:22/7/2020-7251/11 md.) Bu takdirde dava davacı aleyhine sonuçlanırsa, dava konusunu devreden ve devralan yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olur.” hükümleri düzenlenmiştir.

Somut olayda ise, davalı ... adına kayıtlı olan dava konusu ... blok 4 nolu mesken nitelikli taşınmazın UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede 23.05.2022 tarihinde dava dışı ...’e satış suretiyle temlik edilmesine rağmen Bölge Adliye Mahkemesince kendiliğinden HMK’nın 125. maddesinin uygulanması gerekirken bu usûl hükmünün göz ardı edilmesi hatalıdır.

Hâl böyle olunca, dava konusu ... blok 4 nolu taşınmaz yönünden HMK’nın 125. maddesinin uygulanılması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Dava konusu ... blok 1, ... blok 1 ve ... blok 2 nolu bağımsız bölümler yönünden;

Davalıların yerinde görülmeyen temyiz itirazının reddi ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK'nın 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca kesin olmak üzere ONANMASINA,

Aşağıda yazılı 125.668,09 TL bakiye onama harcının temyiz eden davalı ...'dan, 75.054,93 TL bakiye onama harcının temyiz eden davalı ...'ten, 111.229,39 TL bakiye onama harcının ise temyiz eden davalı ...'den alınmasına,

03.10.2024 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca gelen temyiz edilen davacı ... için 28.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalılardan alınmasına,

Dava konusu ... blok 4 nolu bağımsız bölüm yönünden;

Re'sen yapılan inceleme sonucunda temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının bu taşınmaz yönünden BOZULMASINA,

Davalı ... vekili duruşmaya katılmadığından ve haklılık hususu gözetildiğinde duruşma vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
01.07.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.